Με αφορμή την πρόσφατη ψήφιση και δημοσίευση του Νόμου 5275/2026 (ΦΕΚ 17/Α/6.2.2026), ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ), ως θεσμοθετημένος επιστημονικός και επαγγελματικός φορέας που εκπροσωπεί κοινωνικούς λειτουργούς σε όλο το φάσμα των κοινωνικών υπηρεσιών, επισημαίνει  μια σειρά από κρίσιμες στρεβλώσεις που απειλούν τη συνοχή του κράτους δικαίου και την ασφάλεια ευάλωτων ομάδων.

 Οι προτεινόμενες διατάξεις στα άρθρα 24 και 25 του Κώδικα Μετανάστευσης, δημιουργούν ένα ασαφές και τιμωρητικό πλαίσιο, εντός του οποίου η παροχή κοινωνικής υποστήριξης, συμβουλευτικής, διαμεσολάβησης και προστασίας ευάλωτων πληθυσμών ενδέχεται να εκληφθεί ως ποινικά ελεγκτέα πράξη Η ασαφής νομική διατύπωση περί «διευκόλυνσης παράνομης διαμονής» δημιουργεί ένα περιβάλλον ποινικής ανασφάλειας. Μια τέτοια προσέγγιση υπονομεύει τον πυρήνα της Κοινωνικής Εργασίας ως επιστήμης και επαγγέλματος που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, την κοινωνική συνοχή και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

  Από τη μακρόχρονη εμπειρία των μελών μας στο πεδίο, στην υποστήριξη προσφύγων και μεταναστών, ασυνόδευτων ανηλίκων, ατόμων σε συνθήκες πολλαπλής  ευαλωτότητας, καθίσταται σαφές ότι η αποτελεσματική κοινωνική πολιτική προϋποθέτει εμπιστοσύνη στους επαγγελματίες, σαφή θεσμικά όρια και σεβασμό στον ρόλο των κοινωνικών λειτουργών και άλλων επαγγελματιών. Η μετατόπιση προς ένα καθεστώς γενικευμένης καχυποψίας απέναντι στους επαγγελματίες θέτει σε κίνδυνο τόσο την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών όσο και την πρόσβαση των ωφελούμενων σε θεμελιώδη δικαιώματα.

 Η κατάργηση της ειδικής άδειας διαμονής για ασυνόδευτους ανήλικους που έχουν ενταχθεί στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί επιστημονικό και κοινωνικό παράδοξο. Η Πολιτεία ακυρώνει την ίδια τη διαδικασία κοινωνικοποίησης που προώθησε, μετατρέποντας βίαια τους νέους αυτούς σε ανένταχτους και «αόρατους» πολίτες, παραβιάζοντας την αρχή του «βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού Η διακοπή της δυνατότητας άδειας παραμονής  βάσει της φοίτησης σε ελληνικά σχολεία κρίνεται ως αντιπαραγωγική. Η εκπαιδευτική και κοινωνική ένταξη των ανηλίκων αποτελεί επένδυση για την ελληνική κοινωνία. Η αιφνίδια κατάργηση αυτού του καθεστώτος δημιουργεί ένα κενό προστασίας για νέους που έχουν ήδη ενσωματωθεί, οδηγώντας τους σε καθεστώς αβεβαιότητας και ανακόπτοντας την ομαλή μετάβασή τους στην ενήλικη ζωή.

Πλέον των ανωτέρω ακόμη και κατοχυρωμένα δικαιώματα ως προς την υποστήριξη ευάλωτων (πχ ανέργων ) από το σύστημα Κοινωνικής Φροντίδας αίρονται καθώς στον νέο νόμο (άρθρο 6) ορίζεται ως αυτοτελής λόγος ανάκλησης της  άδειας παραμονής η ανεργία συνολικού διαστήματος άνω των τριών μηνών των κατόχων αδειών διαμονής έως δύο ετών ή άνω των έξι μηνών των κατόχων αδειών διαμονής μεγαλύτερων των δύο ετών και η Ανεργία που είναι μεγαλύτερη της επιτρεπόμενης περιόδου, συνιστά λόγο ανάκλησης της ενιαίας άδειας διαμονής εκτός και εάν ο κάτοχός της προσκομίζει αποδεικτικά στοιχεία (παρ.51 άρθρο 176 Ν.5038/2023 ) ότι διαθέτει επαρκείς ιδίους πόρους για τη συντήρησή του χωρίς προσφυγή στο εθνικό σύστημα κοινωνικής πρόνοιας.

 Η εκχώρηση δε της λειτουργίας των δομών και κρίσιμων υπηρεσιών υποστήριξης (νομική συνδρομή, ψυχοκοινωνική μέριμνα) μας προβληματίζει έντονα. Καθώς οι  αρμοδιότητες, που παραδοσιακά ανήκουν στον δημόσιο τομέα ή σε εξειδικευμένες ανθρωπιστικές οργανώσεις,  μεταφέρονται σε αμιγώς επιχειρηματικά σχήματα υπό τη μορφή «εργολαβίας», ενδέχεται να θέσει σε δεύτερη μοίρα την ποιότητα των υπηρεσιών έναντι του δημοσιονομικού οφέλους και να μετατρέψει την προστασία των προσφύγων σε κερδοφόρο προϊόν. 

  Η πρόσφατη τραγωδία στα ανοιχτά της Χίου αναδεικνύει  με τον πιο οδυνηρό τρόπο  την ανάγκη για επανασχεδιασμό των μηχανισμών έρευνας, διάσωσης και πρώτης υποδοχής. Η επιστημονική ανάλυση των ροών αποδεικνύει ότι η έλλειψη αποτελεσματικών μηχανισμών έρευνας και διάσωσης μετατρέπει το Αιγαίο σε ζώνη μόνιμης ανθρωπιστικής κρίσης.

Με βάση τα ανωτέρω, ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος καλεί το αρμόδιο Υπουργείο να αποσύρει τις επίμαχες διατάξεις του νομοσχεδίου, οι οποίες αντιβαίνουν σε θεμελιώδεις συνταγματικές, διεθνείς και ενωσιακές εγγυήσεις του κράτους δικαίου και θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο τη λειτουργία των κοινωνικών υπηρεσιών και την προστασία των ευάλωτων πληθυσμών.

Ο ΣΚΛΕ θα συνεχίσει να παρεμβαίνει θεσμικά με τεκμηριωμένο και υπεύθυνο λόγο, υπερασπιζόμενος τις αρχές και αξίες της επιστήμης της Κοινωνικής Εργασίας  όσο και τα δικαιώματα των ανθρώπων στην πρόσβαση σε ποιοτικές, ανεμπόδιστες και αποτελεσματικές κοινωνικές υπηρεσίες.